Một đứa trẻ thậm chí còn biết cách bắt chước đúng.

Khi bắt đầu tìm hiểu một lĩnh vực mới, rất hiếm người có thể thành thạo từ ban đầu, đa phần chúng ta đều đi từ không biết gì cả. Một cách thức chung mà mọi người đều sử dụng là bắt chước từ những người giỏi hơn.

Một đứa trẻ khi mới tập nói, nó sẽ bắt chước cha mẹ hoặc người lớn hơn. Và hành động này sẽ dừng lại khi nó học được cách thức để nói. Tuy nhiên, một số người lớn không học theo cách như thế. Họ không học cách để ‘nói’ và họ cứ bắt chước mãi thôi.

Bạn có muốn trở thành một ‘copycat’ mãi không. Vậy thì bắt chước sao cho đúng?

Nghĩ trước khi làm

Mục đích, phải có mục đích để bắt chước. Bạn cần biết mình bắt chước để học những gì. Và tất nhiên, đó phải là một mục đích đúng đắn.

Bạn có thể đọc thêm Mục đích khi cầm máy (Phần 06).

Nếu ngay từ ban đầu, mục đích của bạn là bắt chước phong cách của một nghệ sĩ nào đó, bạn đã vẽ sẵn cho mình con đường trở thành một bản sao của họ. Ngược lại, nếu mục đích của bạn là học cách nghệ sĩ thực hiện tác phẩm, chẳng hạn học một kỹ thuật, thì mọi chuyện sẽ khác. Đích đến của bạn khi này là nắm bắt kiến thức, không phải biến mình thành ‘bản nhái’.

Nghĩ xa hơn, khi học được kiến thức, tức nghĩa là bạn đã hoàn thành quá trình bắt chước một người giỏi hơn mình. Và nếu, bạn không phát triển, biến nguồn vốn này thành của riêng, bạn sẽ phải mãi bắt chước người ta ở những khía cạnh khác.

Sở hữu kiến thức

Quá trình này theo sau quá trình bắt chước và là phần không thể thiếu khi bạn muốn rèn luyện tư duy học tập đúng đắn. Bởi lẽ sẽ chẳng kiến thức nào thuộc về bạn trừ khi bạn ‘cất’ chúng vào đầu. Đáng tiếc thay, một số lại nghĩ khi họ thuần thục kỹ năng có được từ quá trình bắt chước là đã nắm bắt cái tinh tuý của nguồn kiến thức và chính thức sở hữu chúng. Không, đây chỉ là bước đầu. Đâu ai chắc rằng bạn sẽ không quên đi những kiến thức trên?

Vì thế, một nguyên lý giáo dục khá phổ biến mà có lẽ ai trong chúng ta cũng biết, thực hành và thử nghiệm. Thực hành giúp củng cố quá trình ghi nhớ. Bên cạnh đó, việc thực hành luôn đi kèm với sai phạm. Nếu bạn thành công ngay từ lần đầu tiên, xin chân thành chia buồn. Bởi vì bạn đã lỡ mất cơ hội thử thách và phát hiện điều mới mẻ. Sai lầm luôn đi kèm phát kiến, và khi tìm được cái mới, cái ‘cao cấp’ hơn từ nguồn kiến thức cơ bản ban đầu, bạn đã chính thức sở hữu chúng. Bên cạnh đó, để sở hữu nhiều hơn những kiến thức mới, hãy thử nghiệm. Vì thử nghiệm thậm chí còn dẫn bạn đến nhiều lỗi sai hơn. Không ai thành công từ những lần đầu, nhưng chắc chắn bạn sẽ tốt hơn ở lần thứ 1000.

Bên cạnh đó, để đào sâu hơn, hãy suy ngẫm và phản biện. Tất nhiên, hành động này sẽ diễn ra song hành khi bạn thử nghiệm và thử thách bản thân; hay nói cách khác, khi sai lầm xảy đến. Tư duy phản biện và suy ngẫm là kỹ năng tối quan trọng, không ai phát triển khi cứ đi theo lối mòn lỗi thời. Khi sáng tạo con đường mới, đó là con đường độc nhất vô nhị của chính bạn.

Bắt chước tư duy

Trong tất cả các hoạt động bắt chước, bắt chước tư duy là khó nhất. Bởi lẽ bạn sẽ dễ dàng nhìn thấy và nhận định được vẻ bên ngoài của một người, nhưng thật khó để biết chính xác họ đang nghĩ gì. Tuy nhiên, khó nhưng không phải không thể.

Xét riêng về nhiếp ảnh, để học tư duy của một nhiếp ảnh gia, không có cách nào tốt hơn là xem ảnh. Bởi vì thông qua dáng vẻ một người, chúng ta vẫn có cách để đoán biết tâm tính của họ. Một tấm ảnh cũng vậy, nó là kết tinh cho quá trình tư duy, trải nghiệm và cũng chính là một phần của người tạo ra nó. Một tấm ảnh cũng chính là lời thủ thỉ của nhiếp ảnh gia, hãy lắng nghe và hiểu họ thông qua hình ảnh.

Mọi yếu tố xuất hiện trên ảnh đều là ‘manh mối’ tiết lộ cách nhiếp ảnh gia tư duy, kể cả những yếu tố kỹ thuật như ánh sáng, bố cục hay màu sắc. Bên cạnh đó, để có thêm nhiều thông tin, bạn có thể tìm hiểu về tiểu sử và quá trình sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ. Bởi lẽ, một phần do tính chất khiêm tốn của nhiếp ảnh, nó chỉ nói vừa đủ, không quá nhiều.

Tương tự như cách học bắt chước, sau khi học được cách nhiếp ảnh gia tư duy, hãy phân tích, ngẫm nghĩ về những kiến thức này. Thực hành, thử nghiệm và biến chúng thành của riêng bạn.

Kết

Việc học không bao giờ là dễ dàng, bắt chước cũng thế. Tuy nhiên, nó cũng không quá khó khăn để khiến người ta nản lòng nếu họ trang bị cho mình thái độ và tư duy học đúng đắn.

Thật ra việc gì cũng thế, phải tỉnh táo và kiên trì. Nếu bạn muốn một công thức ‘mì ăn liền’ bạn sẽ được đáp ứng và quá trình phát triển của chính bạn cũng sẽ chóng lụi tàn như cách bạn nấu một gói mì. Tuy nhiên, nếu nhẫn nại tôi luyện bản thân, bạn sẽ biến mình thành một tô mì hảo hạng.

​Bắt chước chứ đừng ăn cắp nghen!