Hình ảnh chính là người thầy vĩ đại nhất. Đứng trước một tấm ảnh đẹp/hay, có bao giờ bạn tự hỏi: Tấm ảnh này được tạo ra như thế nào? Tấm ảnh này đang nói với chúng ta điều gì? … Và khi bạn tự hỏi những câu hỏi như vậy đồng thời tìm cách trả lời, đó là lúc bạn bắt đầu Tư duy về hình ảnh: Phân tích ảnh.

Phần kỹ thuật nhiếp ảnh chỉ có ý nghĩa nếu nó nâng cao tính nghệ thuật trong ảnh của bạn. Một tấm ảnh dù có kỹ thuật tốt nhưng thiếu nội dung chỉ là hình ảnh vô nghĩa.

André Kertész

Phân tích ảnh có thể chia thành 2 khía cạnh (chính): Một là phân tích về nội dung của hình ảnh và hai là phân tích về khía cạnh kỹ thuật, cách thức tạo ra tấm ảnh để phục vụ cho việc truyền tải nội dung như thế nào.

Tại sao bạn không thể chụp tốt như nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp?

Để trở thành chuyên gia trong lĩnh vực của mình, bạn cần có một hình mẫu để theo đuổi. Họ là những người giỏi hơn chúng ta, hiểu sâu về lĩnh vực hơn chúng ta và tất nhiên, hình ảnh của họ có chất riêng và chiều sâu. Chúng ta ‘thần tượng’ họ và muốn chụp giống như họ.

Một số người đã làm như vậy, họ đã chụp giống thần tượng của mình. Ai cũng có thể thấy được điều đó. Sự tương đồng được thể hiện rõ ràng trên bề mặt. Hai tấm ảnh giống nhau, về hình thức.

Đây là những tấm ảnh không bao giờ trưởng thành. Bởi lẽ người chụp ảnh chỉ sao chép cái sẵn có, mà không học được cái nội hàm sâu xa – quan niệm, lối sống, quá trình tạo ảnh của nghệ sĩ.

Kẻ bắt chước giỏi không phải kẻ sao chép y hệt điệu bộ, cử chỉ; mà hắn biết rõ những điều đối phương đang nghĩ.

Chính vì thế, để trưởng thành hơn trong nhiếp ảnh, bạn cần phát triển hình ảnh của mình về mặt tư duy. Cách hiệu quả nhất là học tập cách tư duy của nghệ sĩ lớn.

Vậy, làm cách nào để học được điều này?

Học cách phân tích ảnh.

Tại sao cần phân tích ảnh?

Khả năng phân tích ảnh là kỹ năng mà nhiếp ảnh gia nào cũng cần trang bị. Kỹ năng này bao gồm các khả năng:

• Nắm bắt được các yếu tố có trong ảnh, hữu hình (ánh sáng, màu sắc, bố cục,..) và vô hình (mood, thông tin bên ngoài,…)
• Hiểu được ý đồ của nhiếp ảnh gia khi đưa các yếu tố này vào ảnh.
• Hiểu được thông điệp/chủ đề lớn của hình ảnh.
• Hiểu được cách tư duy của nhiếp ảnh gia, về: đề tài, cuộc sống, chủ thể thường trực, style,…
• Suy ngẫm, phản biện và học hỏi từ hình ảnh.

Nắm bắt được các khả năng trên, bạn sở hữu cho mình kỹ năng tự học hỏi, trao dồi bản thân. Không dừng lại ở đó, mục tiêu quan trọng nhất là tìm được cá tính, giọng nói cá nhân của chính mình trong nhiếp ảnh thông qua việc học tập từ những người giỏi nhất.

Hình ảnh là người thầy tốt. Và người thầy tốt nhất là chính bản thân mỗi người.

Học cách phân tích hình ảnh, hay nói cách khác là học cách hiểu hình ảnh, học cách hiểu bản thân.

Các bước cơ bản phân tích ảnh

Để phân tích một tấm ảnh, bạn cần cần nắm bắt những thông tin cơ bản như sau:

1. Thông tin bên trong tấm ảnh

Thông tin này bao gồm những yếu tố hữu hình và vô hình xuất hiện trên bề mặt tấm ảnh/ hoặc ở tiêu đề. Bao gồm: chủ thể, không gian, vật thể, ánh sáng, màu sắc, bố cục,…Đây được gọi là ngữ cảnh trong của ảnh.

2. Thông tin bên ngoài tấm ảnh

Từ những thông tin có sẵn, hãy truy tìm những thông tin ẩn giấu, hoặc ‘xuất hiện’ bên ngoài tấm ảnh. Ví như: thời kỳ, sự kiện liên quan, biểu tượng liên quan, thông tin về tác giả,…Đây được gọi là ngữ cảnh liên hệ.

Bên cạnh đó, còn một loại gọi là ngữ cảnh ngoài, hay hiểu đơn giản là nơi mà hình ảnh được xuất hiện. Ví dụ: báo chí (bao gồm nội dung tờ báo), bảo tàng,…

Bởi lẽ một tấm ảnh không xuất hiện độc nhất riêng biệt, nó xuất hiện cùng những hình ảnh khác và nó tồn tại song hành với đời sống chúng ta. Tấm ảnh không thể xuất hiện từ hư không, nó gắn kết với cuộc sống con người nói chung và đời sống tác giả nói riêng.

3. Liên hệ thông tin có được

Những thông tin bạn có được ban đầu có thể xem như những mảnh ghép rời rạc. Để thấy bức tranh toàn cảnh, chúng ta phải tiến hành việc liên hệ thông tin với nhau. Tìm được điểm chung, bao quát của chúng.

Đây chính là thông điệp hay chủ đề lớn mà nghệ sĩ đưa vào ảnh.

4. Đào sâu

Một tấm ảnh chỉ có một chủ đề chung, nhưng lại có nhiều người hiểu khác nhau. Vậy ai mới là người hiểu đúng?

Ai cũng hiểu đúng cả, miễn là bạn có những thông tin đầu vào đúng. Sự khác biệt xảy ra do nhiều nguyên nhân, ví như trải nghiệm, góc nhìn,… hoặc mức độ ý niệm mà bạn ‘đào‘ được.

Một tấm ảnh có thể được ví như tảng băng trôi: 30% thông tin sẵn có nằm ở bề mặt và 70% thông tin bên dưới là tính ý niệm của hình ảnh.

Nghệ sĩ đã cho chúng ta công cụ, đào sâu được đến đâu là do mỗi người. Bởi vậy mới nói rằng hình ảnh không khác gì tấm gương soi. Bất kể điều gì bạn thấy từ hình ảnh đều phản ánh chính con người và tầm vóc của bạn.

Series Phân tích ảnh của Beyond Photography: Tại đây

Học hỏi từ hình ảnh

Quá trình đào sâu không tách rời việc học hỏi. Giống như một quyển sách, hình ảnh hay không chỉ để xem một lần.

Sau một quãng thời gian, cách chúng ta nhìn hình ảnh cũng khác đi ít nhiều. Và vì thế, chúng ta phải không ngừng xem ảnh, suy ngẫm và phản biện để thấy được những ẩn ý còn đó mà trước đây mình chưa đủ ‘trình’ để thấy được.

Việc phân tích ảnh sẽ trở nên vô nghĩa khi bạn không học được gì cho bản thân.

Ví dụ một bài phân tích ảnh: Phân tích bố cục ảnh (Phần 01)

Kết

Phân tích ảnh là kỹ năng cần có của nhiếp ảnh gia. Nó không quá khó để học, những cũng không quá dễ để nắm bắt. Kỹ năng này phát triển theo tiến trình phát triển của mỗi con người.

Tuy nhiên, đây là bước đầu để bạn tự mở cách cửa vào con đường nhiếp ảnh và phát triển, nuôi dưỡng chất riêng trong nghệ thuật.

Xem thêm về cách Phân tích ảnh tại kênh Youtube của Beyond Photography: https://youtu.be/-0K2-ntL2t4