Đây là bài viết đầu tiên trong chuỗi bài viết về Thành phần, Nguyên lý thị giác và Nghệ thuật từ Beyond Photography, nhằm mục đích bổ trợ cho các lớp học thuộc hệ thống lớp học nền tảng Nhiếp ảnh: Bố cục, Màu sắc và Lighting. Dự kiến sẽ có khoảng 10 – 12 bài viết, gồm:
- Thành phần thị giác: Đường nét (Line), Color, Value, Shape/Form, Space, Texture
- Nguyên tắc nghệ thuật: Balance, Unity, Contrast, Emphasis, Pattern, Movement/Rhythm
Phần 01: Các yếu tố thị giác (Phần 01): Đường nét (Line)
Phần 02: Các yếu tố thị giác (Phần 02): Hình dạng & Không gian
Phần 03: Các yếu tố thị giác (Phần 03): Ánh sáng (Light)
Để tạo ra một bức ảnh dễ nhìn hay thậm chí hấp dẫn, bạn phải kiểm soát được cách người xem nhìn như thế nào khi nhìn vào hình ảnh. Bố cục, màu sắc, ánh sáng – mỗi yếu tố này đều có những vai trò riêng trong tổng thể, nhưng khi 3 yếu tố này kết hợp để tạo ra hình thức của hình ảnh, bạn phải kiểm soát được tương phản thị giác.
Các loại đường nét
Hãy đến với phần đầu tiên: Đường nét – Line. Đường nét là yếu tố cơ bản và quan trọng nhất trong nghệ thuật thị giác. Nó là dấu vết đầu tiên mà con người tạo ra để diễn tả ý tưởng, cảm xúc và quan sát về thế giới xung quanh. Phần đường nét trong bài viết sẽ tập trung vào nhiếp ảnh hơn là nghệ thuật/hội họa.
Vai trò của đường nét (line) trong khung hình:
- Tạo cấu trúc và hình dạng: Đường nét là yếu tố cơ bản để định hình các đối tượng trong khung hình. Chúng tạo ra các cạnh, đường viền, và các hình khối, giúp ta nhận biết và phân biệt các yếu tố khác nhau trong một tác phẩm nghệ thuật. Bạn có thể đọc thêm về Outline, Contour lines, Implied lines, Gesture lines
- Dẫn dắt thị giác: Đường nét có khả năng dẫn dắt mắt người xem theo một quỹ đạo nhất định, từ đó tạo ra sự liên kết và nhịp điệu trong bố cục. Chúng có thể hướng mắt đến điểm nhấn chính, tạo ra sự chuyển động hoặc tạo cảm giác sâu sắc.
- Truyền đạt cảm xúc và ý nghĩa: Tùy thuộc vào loại đường nét (thẳng, cong, gãy,…) và cách sử dụng, đường nét có thể truyền tải nhiều cảm xúc khác nhau như:
- Đường nét thẳng: Tạo cảm giác ổn định, mạnh mẽ, trật tự.
- Đường nét cong: Tạo cảm giác mềm mại, uyển chuyển, nữ tính.
- Đường nét gãy: Tạo cảm giác động lực, căng thẳng, đột phá.
- …
- Tạo không gian và chiều sâu: Đường nét có thể tạo ra ảo giác về không gian và chiều sâu trong một bức tranh hai chiều. Ví dụ, đường nét hội tụ có thể tạo cảm giác xa dần vào trong.
- Tạo sự tương phản và nhấn mạnh: Đường nét có thể tạo ra sự tương phản với các yếu tố khác trong khung hình, như màu sắc, hình khối, để nhấn mạnh một điểm nhất định.
Đường ngang
Đường ngang thường phản ánh các khái niệm như sự ổn định, liên tục và sự yên bình. Đường ngang có thể gợi lên cảm giác về sự liên tục và vô hạn, như đường chân trời trải dài hoặc dòng sông chảy mãi. Hoặc đường ngang thường được liên kết với các cảnh vật yên tĩnh, như đồng cỏ, biển cả, tạo ra cảm giác thư thái và bình yên.
Trong khuôn khổ hình chữ nhật của một bức ảnh truyền thống, các đường ngang nằm song song với các cạnh trên và dưới, tạo ra cảm giác hài hòa và thống nhất trong hình ảnh.
Đường dọc
Đường dọc thường được liên kết với các đối tượng có tính ổn định và sức mạnh như núi, cây cổ thụ, tòa nhà cao tầng… Chúng tạo ra một cảm giác chắc chắn và đáng tin cậy. Trong nhiều nền văn hóa, đường dọc được coi là biểu tượng của sự kết nối giữa trời và đất, giữa con người và thần linh. Các cột trụ trong kiến trúc cổ đại, các tháp chuông nhà thờ đều mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc. Ngoài ra, đường dọc hướng lên trên tạo ra cảm giác về chiều cao và sự vươn lên.
Đường dọc có thể mang ý tưởng về sức mạnh và sự vững chắc trong một bức ảnh.
Đường chéo
Đường chéo thường được liên kết với các khái niệm như chuyển động, tốc độ, sự bất ổn và sự thay đổi. Đường chéo phá vỡ sự chắc chắn và đơn giản của các đường ngang và dọc. Điều này có thể giải thích tại sao chúng tạo ra cảm giác năng động và mạnh mẽ hơn.
Trong hình ảnh, đường chéo có thể phá vỡ sự cân bằng truyền thống, tạo ra một cảm giác bất đối xứng thú vị. Điều này giúp thu hút sự chú ý của người xem và tạo ra một điểm nhấn độc đáo.
Trong thế giới ba chiều, đường chéo đại diện cho sự chuyển động và hành động. Khi chúng ta đứng yên, đôi chân thẳng; nhưng khi bắt đầu đi bộ hoặc chạy thì chân sẽ theo dạng đường chéo.
Đường cong và cung tròn
Đường cong thường được tìm thấy trong tự nhiên, từ hình dáng của lá cây, hoa cỏ đến đường cong của cơ thể con người. Điều này tạo ra cảm giác tự nhiên, hữu cơ và gần gũi. Đường cong giúp giảm thiểu cảm giác cứng nhắc, góc cạnh của các đường thẳng. Chúng tạo ra một chuyển động mắt mượt mà hơn, giúp người xem cảm thấy thư thái và thoải mái hơn.
Các đường giao nhau và hội tụ
Nhiếp ảnh gia có thể đặt các chủ thể tại điểm giao nhau để tối đa hóa sự tác động và nhấn mạnh chủ thể. Khi đặt chủ thể tại điểm giao nhau của các đường dẫn trong một bức ảnh, chúng ta tự động hướng mắt người xem đến chính xác vị trí đó.
Các đường giao nhau có thể tạo ra sự tương tác giữa các yếu tố trong bức ảnh, tạo nên một câu chuyện hoặc một thông điệp nhất định. Xem Ý niệm của Bố cục trong Insomnia (1994) của Jeff Wall (Phần 02 – Phân tích Bố cục) để nắm rõ hơn về ý này.
Trong khi đó, các đường hội tụ có thể đại diện cho khoảng cách, quy mô, chiều cao và sức mạnh. Nếu một chủ thể được đặt tại điểm nơi các đường hội tụ, sẽ tạo nên những bố cục đầy ấn tượng.
Tóm lại,
Học cách quan sát khi nhìn vào một hình ảnh bất kỳ, hãy thử xem đường nét trong ảnh được xử lý ra sao, truyền tải cảm giác tới bạn?
Xem tiếp Phần 02: https://beyondphotography.vn/yeu-to-thi-giac-02/
Bản quyền bài viết thuộc về Beyond Photography, vui lòng không sao chép, reup dưới mọi hình thức.
