Việc xem tấm ảnh là một vật thể khẳng định chính tấm ảnh cũng có một quá trình sống của riêng nó.
Mục lục
Dự án Mothers of Martyrs, 2006, chụp bởi nhiếp ảnh gia Newsha Tavakolian
Newsha Tavakolian là một nhiếp ảnh gia trẻ người Iran tự học, đã làm việc như một phóng viên ảnh ở Iran từ năm 16 tuổi và quốc tế từ năm 2002.
Mothers of Martyrs là một loạt ảnh chân dung đôi sâu sắc và ấn tượng về mặt thị giác, trong đó các bà mẹ cầm ảnh chân dung đóng khung của những người con đã hy sinh trong cuộc chiến tranh Iran-Iraq.
Chúng có tác dụng làm nổi bật sức mạnh cảm xúc của ảnh chân dung. Một số người lính đã hy sinh trông trẻ một cách đáng kinh ngạc, và như Tavakolian lưu ý, những người mẹ ‘đang già đi, nhưng những đứa con trai của họ sẽ luôn giữ nguyên độ tuổi‘.
Tấm ảnh là một vật thể
Trong phần giới thiệu của cuốn sách “Photographs Objects Histories: On the Materiality of Images”, Elizabeth Edwards và Janice Hart giải thích: “Suy nghĩ về mặt vật chất của nhiếp ảnh, bao gồm các quá trình: hình thành ý tưởng, tạo ra hình ảnh, phân phối, tiêu dùng, sử dụng, bỏ đi và tái chế, tất cả đều ảnh hưởng đến cách hiểu hình ảnh nhiếp ảnh” (2004: 1).
Đặc biệt, là những tấm ảnh thân mật chụp về gia đình, những người thân yêu hay bạn bè,.. có sức tương tác mạnh mẽ đối với người chụp ảnh và những người có liên quan. Kể cả khi tấm ảnh bị phai mờ, mất chi tiết, bị rách nát theo thời gian, thì lúc này, nó lại tạo ra cách tương tác đặc biệt khác đối với nhóm người ‘thân mật’ này. Những tấm ảnh cũ kỹ thường gợi những ký ức, những cảm giác hoài niệm hoặc tiếc nuối khó tả.
Tương tự như thế, tuy những người lính đã hy sinh, nhưng những hình ảnh trẻ tuổi của họ dường như khiến chúng ta chấp nhận một thực tại thay thế rằng tấm ảnh này chính là họ. Một mặt, người người này đã mất; mặt khác, họ vẫn tồn tại mãi mãi một cách trẻ trung song hành với vòng đời của tấm ảnh.
Những người mẹ đang già đi, trong khi con trai của họ vẫn ‘sống’ ở tuổi trẻ như thế. Và, có thể những người mẹ đã không còn, nhưng hình ảnh của họ vẫn được lưu trữ. Những vật thể – tấm ảnh kỹ thuật số này – vẫn đang trong vòng đời của nó, đang được ‘sử dụng, tiêu dùng’.
Việc hiểu về hình ảnh nhiếp ảnh có chút khác biệt so với việc hiểu về chính nhiếp ảnh. Trong khi nhiếp ảnh được xem là một hình thức thực hành nghệ thuật, một ‘thứ gì đó’ mang tính quá trình, mang tính tâm lý và sự trải nghiệm. Thì, tấm ảnh là đúc kết, là hiện thân vật lý của quá trình này.
Tuy vậy, việc xem tấm ảnh là một vật thể khẳng định chính tấm ảnh cũng có một quá trình tồn tại của riêng nó, sau quá trình thực hành nghệ thuật nhiếp ảnh đã tạo ra chính tấm ảnh này.
Tấm ảnh không được điểm đến cuối cùng của nhiếp ảnh. Bản thân tấm ảnh dưới dạng vật chất, là một quá trình tồn tại nối tiếp của quá trình thực hành này. Việc chụp ảnh có ý nghĩa đóng băng, bảo tồn một khoảnh khắc, giữ cho thời điểm đó tồn tại mãi mãi. Việc một thứ gì đó tồn tại mãi mãi, không hề thay đổi chẳng khác gì công nhận rằng thứ đó nằm ngoài sự sống, nó chết.
Một tấm ảnh với bản chất chẳng khác nào cái chết vì bản thân nó là một khoảnh khắc bị ngưng đọng. Tuy nhiên, một tấm ảnh được tồn tại dưới dạng vật chất, dù là hình thức in ấn hay kỹ thuật số, thì nó đã tiếp nối sự sống. Việc tái sử dụng một tấm ảnh và tạo ra một hình ảnh ‘mới’ nữa đã tạo ra một chuỗi hành trình sống.
Vì vậy, việc nhìn nhận tấm ảnh là một vật thể mang tính vật lý, đang hiện hữu đồng nghĩa với việc công nhận ‘sự sống’ cho cả nhiếp ảnh. Là rằng đích đến của nhiếp ảnh không chỉ dừng lại ở việc sản xuất ra một tấm ảnh (chết), mà còn có khả năng chuyển biến, thay đổi để tạo ra một quá trình mới.
Bản quyền bài viết thuộc về Beyond Photography, vui lòng không sao chép, reup dưới mọi hình thức.
