Cùng với chuỗi bài về Thành phần, Nguyên lý thị giác thì Beyond Photography sẽ giới thiệu tiếp tục tới các bạn chuỗi bài viết về Nhiếp ảnh đương đại, mong là mang lại một góc nhìn mới về và vượt ra bên ngoài những gì bạn đang biết và hiểu về nhiếp ảnh.

Khi nhắc tới nhiếp ảnh, chúng ta hay tư duy Nhiếp ảnh theo thể loại, có thể là ảnh Đường phố, Tư liệu, Phóng sự, Thương mại, Thời trang, … Nhưng ngoài những điều này ra, Nhiếp ảnh còn được hiểu và thực hành theo cách nào?

Xem nhiếp ảnh là chất liệu để thực hành

Các nghệ sĩ tiên phong giờ đây coi nhiếp ảnh (chính thức được phát minh bởi Daguerre vào năm 1839) như một chất liệu – giống như hội họa, hay video. Trước đây, nhiếp ảnh có định dạng cố định cho hoạt động thương mại, nhưng hiện tại, hình ảnh có thể được chụp với mọi hình dạng và kích thước.

Khi một tác phẩm nghệ thuật thực thụ, bản in nhiếp ảnh giờ đây có thể có sức tác động thị giác tối đa thông qua các cách thức như: dán lên một bề mặt, dán dưới kính, đóng khung (hoặc không), nó giờ đây có thể sánh ngang với bất kỳ bức tranh lớn hay bức bích họa nào.

Ví dụ, nghệ sĩ người Anh Hannah Collins treo lên tường các bản tái hiện trên vải canvas những bức ảnh về cảnh quan đô thị có thể cao hơn 6 feet (2 m) và rộng hơn 18 feet (5 m). Những thay đổi về quy mô như vậy đối diện trực tiếp với người xem – in bốn màu sắc nét và thể hiện từng chi tiết nhỏ nhất, nhiếp ảnh đương đại giờ có thể sánh ngang với điện ảnh.

Chẳng hạn như những cảnh nhìn bao quát của Andreas Gursky về sàn giao dịch của Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông, các cảnh toàn cảnh thế giới của Luc Delahaye, hay các góc nhìn chóng mặt từ trên cao của Patrick Tosani. Được trình bày dưới dạng diptychs (tác phẩm hai phần) hoặc triptychs (tác phẩm ba phần), một số tác phẩm lớn tuyên bố rõ ràng sự liên kết của mình với nghệ thuật hội họa. Ví dụ, các sáng tác của Florence Chevallier, David Goldblatt và Victor Burgin đều ám chỉ rõ ràng đến các bức bàn thờ thời trung cổ.

Đa dạng cách thức thực hành nhiếp ảnh

Khám phá cách thức tự sự và tập trung vào chủ đề

Hình ảnh nhiếp ảnh xuất hiện từ những ám ảnh và những nét độc đáo của một nghệ sĩ thị giác sáng tạo để kể những câu chuyện, tạo nên các kịch bản và sáng tạo ra sự tường thuật. Sự kết hợp giữa ảnh và văn bản hoàn toàn phù hợp với tham vọng tự chiêm nghiệm của Sophie Calle khi khám phá những thăng trầm trong đời sống tình cảm của mình, hoặc với cách tiếp cận phê phán của Allan Sekula khi tố cáo nền kinh tế toàn cầu và những hậu quả tiêu cực đến môi trường.

Chủ đề và chuỗi ảnh cũng giữ vai trò trung tâm, như trong nhóm ảnh tự họa đầy mê hoặc của Cindy Sherman khi hóa thân thành chú hề xen lẫn những bức ảnh chụp mây trời. Tác phẩm của Hans Haacke vừa nghiêm túc vừa mang tính thơ mộng.

Khám phá nhiều cách xử lý hình ảnh

Trong sự đổi mới của thời đại, nhiếp ảnh đương đại thêm vào chiều sâu: các bức ảnh của nghệ sĩ người Canada Jeff Wall hoặc của nghệ sĩ Mariko Mori người Nhật không hề thua kém những chiêu trò của quảng cáo. Tương tự, những bức ảnh cắt ghép khổng lồ trong thành phố của Barbara Kruger, vừa pha trộn giữa văn bản và hình ảnh, vừa “la hét” với người qua đường.

Các bản in nhiếp ảnh không chỉ mở rộng đáng kể về chiều ngang mà đôi khi còn vươn tới những độ cao chóng mặt. Đây là trường hợp của các tác phẩm điêu khắc của Jan Dibbets, được tạo thành từ các tấm ảnh ghép lại theo chiều dọc.

Thực tế, “hiệu ứng xếp hình” đã trở nên rất phổ biến – nó bao gồm việc tái tạo một hình ảnh hoàn chỉnh từ nhiều phần riêng lẻ. David Hockney là người tiên phong với những cảnh quan và cảnh đời sống được tạo dựng từ hàng loạt ảnh Polaroid chụp từ nhiều góc độ khác nhau.

Hyperphotos của Jean-François Rauzier cho phép chúng ta nhìn tấm ảnh bằng đôi mắt tinh tường hơn. Tấm ảnh cuối cùng được tạo thành từ hàng trăm bức ảnh kỹ thuật số hoàn hảo, các bức ảnh của ông phơi bày từng ngọn cỏ mất hút, từng viên sỏi nhỏ nhất dưới một chiếc kính lúp.

Còn về bộ đôi Gilbert & George, những bức ảnh của họ được tạo ra từ một bản in ban đầu, sau đó được phóng to và chia thành các ô có kích thước giống nhau, tạo nên hình ảnh tổng quát có hiệu ứng ấn tượng giống như khối Rubik.

Một thực hành thường thấy khác là sự phóng đại đến mức phi lý, điều này có thể được nhận thấy qua những hàng loạt khuôn mặt của 30 chàng trai và cô gái do Thomas Ruff chụp, hay trong các dự án Erwin Wurm, và những màn trình diễn ngớ ngẩn được trình bày theo chuỗi của cặp đôi Anna và Bernhard Blume.

Một biến tấu khác là tích lũy tư liệu, tập hợp các bộ sưu tập hình ảnh. Hans-Peter Feldmann là một bậc thầy, ông đã dành nhiều năm để sưu tầm những bức ảnh và bưu thiếp ố vàng xưa cũ, tập trung vào các nhóm chủ đề tương đồng.

Nghệ sĩ người Phần Lan Ulla Jokisalo khâu những đường thêu, thêm vật thể vào các bức ảnh được tìm thấy, rồi chụp lại chúng.

Một cách thức phổ biến khác là tạo ra các tác phẩm quy mô lớn, lấp đầy cả phòng trưng bày từ sàn đến trần. Giải pháp ‘bùng nổ’ khác là bao phủ toàn bộ thành phố với những tấm hình khổng lồ, như cách nghệ sĩ “JR” đã thực hiện với các tác phẩm ngoạn mục xâm chiếm khu ổ chuột ở Rio de Janeiro.

Một lựa chọn khác phổ biến hiện nay là trình chiếu hình ảnh. Bertrand Gadenne thể hiện một khía cạnh nhẹ nhàng và thơ mộng với những chú bướm tuyệt đẹp hạ cánh trên lòng bàn tay của người xem.

Được thu thập từ các bài báo, hình ảnh tìm thấy trong các cửa hàng đồ cũ, hoặc được tình cờ nhặt được, một bức ảnh nghệ thuật thị giác có thể được vận dụng theo mọi cách, từ cách thức thực hành, chỉnh sửa đến việc thay đổi kích thước. Được giải phóng khỏi khung ảnh và giá treo, những bức ảnh có thể được trưng bày dưới dạng cắt, phân mảnh, cắt nhỏ.

Kết

Nhờ vào trí tưởng tượng của các nghệ sĩ và sự tiến bộ kỹ thuật thì không gì là không thể. Tiềm năng của nhiếp ảnh đương đại là vô hạn, từ những hình ảnh in trên giấy báo đến các tác phẩm được sắp xếp thành những tác phẩm sắp đặt, với hàng loạt hình ảnh ở các định dạng và nguồn gốc khác nhau.

Ngoài ra, để cập nhật tình hình và xu hướng nhiếp ảnh đương đại, có hai trang web mà bạn có thể tham khảo tại ĐÂY và ĐÂY

---

---

Bản quyền bài viết thuộc về Beyond Photography, vui lòng không sao chép, reup dưới mọi hình thức.