Xây dựng bố cục khung hình là cách chúng ta cho khán giả thấy những gì và không được thấy gì. Đó là cách nhiếp ảnh gia kiểm soát thông tin trong khung hình: Thấy gì? Như thế nào? Và sau đây là một số cách để các bạn có thể suy tư nhiều hơn khi tính toán bố cục cho khung hình.
05. Gợi ý về những nhân tố vô hình
Một tấm ảnh quá rõ ràng sẽ chẳng còn gì để ngắm nhìn.
Giống như việc xem phim, chẳng ai thích bị spoil trước kết phim. Việc xem ảnh cũng vậy, sẽ chẳng ai hứng thú nếu chúng ta cho họ biết hết thông tin mà chẳng giấu đi điều gì.
Nhiếp ảnh gia khơi gợi sự tò mò nơi khán giả bằng cách gợi ý cho họ những thông tin ‘vô hình’ hay những ý niệm không hiển thị trên bề mặt ảnh. Nó ‘nằm’ phía bên ngoài khung hình. Đó là những thông tin mà chúng ta cần nắm bắt từ việc xây dựng các yếu tố bên trong tấm ảnh.
Xem thêm bài viết về Bố cục: Kiểm soát thông tin trong khung hình (Phần 02)
Bạn thấy gì trong ảnh? Những sân khấu, màn hình trắng toát trơ trọi.
Nhưng bạn sẽ thấy gì ‘bên trong’ những màn hình trắng và ‘bên ngoài’ tấm ảnh? Không gì hơn là những ký ức, trải nghiệm cá nhân của mỗi người với khung cảnh trên.
Nếu, nhiếp ảnh gia cho sẵn khung cảnh xuất hiện ‘bên trong’ màn hình, đó chỉ là những gì người chụp muốn chúng ta nhìn, không phải những điều chúng ta muốn thấy từ tấm ảnh.
06. Gom nhóm và tách nhóm
Những yếu tố ở cạnh nhau chia sẻ tính chất cho nhau và nếu chúng đối nghịch nhau, hãy tách những yếu tố này ra.
Chúng ta có quan niệm rằng: những yếu tố tương đồng là những yếu tố được đặt cạnh, gần kề nhau; những yếu tố tương phản được đặt đối diện nhau qua một trục.
“McCullough vượt xa nhu cầu của khách hàng về một kỷ lục chính thức về ngày trọng đại của họ để nghiên cứu đám cưới như một phòng thí nghiệm về hành vi của con người.”
— Stephen Mayes
Theo nhận thức truyền thống, McCullough đặt hai nhóm chủ thể đối diện nhau qua trục khung hình: nhóm người lớn tuổi, đã thành hôn nhiều năm và nhóm người trẻ tuổi, mới kết hôn. Sự khác biệt không dừng ở tuổi tác, mà còn ở vị trí: trong khi Adam và Eva du ngoạn nơi vườn địa đàng, cặp đôi lớn tuổi ngồi ‘bên ngoài’ đó.
Bằng việc gom và tách nhóm, McCullough cho chúng ta nhận thức thị giác rõ ràng về sự phân biệt giữa hai cặp đôi trong ảnh.
07. Tạo khung hình ‘tưởng tượng’
Với khung hình ‘tưởng tượng’, chúng ta được tập trung vào chủ thể chính một cách tự nhiên, không gượng ép.
Khác với kỹ thuật Frame in Frame (tạo khung hình nhỏ trong khung hình lớn), một khung hình ‘tưởng tượng’ không xuất hiện quá rõ ràng như thế. Nó xuất hiện một cách tự nhiên, như không hề có khung hình nào thực tồn tại.
Xem thêm về kỹ thuật Frame in Frame tại bài viết Làm sao để thực hành hiệu quả các Tip bố cục?:
Khung hình ‘tưởng tượng’ này điều hướng mắt chúng ta vào chủ thể chính một cách tự nhiên và tinh tế hơn.
Khung hình ‘tưởng tượng’ trong tấm ảnh trên là góc hợp giữa thân và nhánh cây rũ xuống, vô tình tạo một khung hình tam giác bao bọc lấy ngôi nhà. Nhờ sự điều hướng đó, mắt tập trung hơn vào đặc điểm nổi bậc của chủ thể là những cánh cửa dẫn vào bên trong ngôi nhà – nơi cần khám phá.
Sự đặc biệt của khung hình ‘tưởng tượng’ chính là việc tưởng tượng, không gò bó người chụp vào một khung cụ thể, sẵn có mà chúng ta được tự do quan sát cách mắt được điều hướng trong tự nhiên, cuộc sống.
Đây là một khung hình với bất kỳ hình dạng nào có thể.
08. Loại bỏ những ‘chướng ngại’ cho mắt
‘Chướng ngại’ là những yếu tố làm mắt không tập trung được vào chủ thể chính.
Thay vì ‘toàn tâm toàn ý’ tập trung vào chủ thể chính – trái quýt, mắt chúng ta bị xao nhãng bởi hoa văn xung quanh của phông nền.
Chính vì thế, trong trung bình 2s mắt lướt qua ảnh, thay vì giành phần lớn thời gian ngắn ngủi này nhìn trái quýt, những yếu tố xuất hiện không cần thiết đã ‘đánh cắp’ thời gian vốn nên dành cho chủ thể chính.
Những yếu tố gây ‘xao nhãng’ phải là những yếu tố vô tình được đưa vào khung hình do sự vô tâm của người chụp, không phải được tính toán kỹ lưỡng từ trước. Chúng được gọi là chi tiết rác. Xem thêm về chi tiết rác tại Bố cục khung hình: Kiểm soát chi tiết rác (Phần 03)
