Tiếp nối phần trước Hiểu đúng các “Công thức Bố cục” (Phần 5.1), các quy tắc về Bố cục mà Beyond Photography muốn đi sâu hơn trong bài viết chính là quy tắc Frame in Frame (khung trong khung), Nguyên tắc về hình mẫu – Sự lặp lại.

Bạn có nhớ khi học một công thức nào đó, thầy cô thường phải mất cả một buổi để giảng, để chứng minh cho học sinh hiểu. Trong khi những quy tắc về bố cục, chẳng ai chứng minh cho chúng ta cả. Tất cả những gì mà chúng ta thấy đó là

• Những công thức bố cục này sẽ khiến cho ảnh của bạn đẹp hơn
• Bạn chụp xấu? Hãy áp dụng những cách này để nâng cấp ảnh của bạn
• …

Frame in Frame

Frame in Frame (Khung lồng khung) là một kỹ thuật thú vị và lý thú nếu bạn hiểu rõ cách sử dụng và tính ý niệm của kỹ thuật này.

Bố cục Khung lồng khung là một cách tạo ra một khung cảnh hoặc hình ảnh bên trong một khung cảnh hoặc hình ảnh lớn hơn. Nghĩa là trong khung cảnh chính, có một phần của nó được tạo thành bằng cách sử dụng một khung cảnh hoặc hình ảnh nhỏ hơn nằm bên trong. Bố cục này tạo ra sự sâu thẳm và tầng lớp trong hình ảnh, giúp tạo ra một sự tương tác và sự chú ý đến các yếu tố khác nhau trong cùng một bức ảnh.

Có phải Frame in Frame chỉ là việc lồng khung trong khung hình lớn?

Đúng, nhưng chưa đủ.

Một là con người khi nhìn vào những hình đều (chữ nhật, vuông, đa giác đều, …) sẽ cảm thấy dễ chịu, yên tâm hơn nên họ có xu hướng chú ý tới những hình này hơn là những hình không đều. Tuy nhiên, những hình nhọn (dao, kéo, kim, …) cũng sẽ gây sự chú ý tới người xem vì nó gợi đến sự nguy hiểm. Ở đây, bạn nên hiểu rằng, khi đã lựa chọn khung lồng khung, bạn phải xem xét tới hình dạng của khung lồng và phải chắc chắn rằng khung này là nổi bật nhất thì bố cục mới hiệu quả.

Hai là, việc quan sát thông qua khung cũng tạo ra một cảm giác như đang nhìn vào một thế giới trong thế giới hoặc một không gian nằm bên trong không gian. Điều này mang lại cho người xem một trạng thái cảm xúc đặc biệt khi họ tham gia vào quá trình quan sát. (Hãy tưởng tượng ra khung cảnh bạn đang cầm một chiếc ống nhòm theo dõi một đối tượng hoặc đang nhìn một ai đó qua khe cửa chẳng hạn, nó không chỉ là nhìn nữa!)

Cho nên, người ta đã phát triển ý niệm cơ bản này của nhiếp ảnh theo một khía cạnh mới: khung trong khung (Frame in Frame) để người xem tập trung nhiều hơn nữa vào những gì đang xảy ra trong khung hình nhỏ xuất hiện trong ảnh. Hay nói cách khác, đó là một thế giới khác, đầy bí ẩn mà chúng ta cần khám phá.

Và ở hình ảnh trên, nhiếp ảnh gia Fan Ho đã sử dụng kỹ thuật này để phơi bày ý niệm nhân sinh. Trong đó, cách sử dụng chữ ‘stage’ với hai tầng ý nghĩa, bao gồm: sân khấu và giai đoạn.

Theo đó, với ý nghĩa về sân khấu, nó khiến ta tự hỏi liệu những nhân vật trong ảnh có phải diễn viên? Chúng ta không thể biết. Tuy nhiên, với ánh đèn lập loà, những người xuất hiện trong ba khung cửa thật sự đang trình diễn cho ta một màn về những giai đoạn cuộc đời của con người.

Họ tách biệt với nhau qua ba khung cửa, nhưng kỳ diệu thay lại liên hệ mật thiết với nhau bởi chủ đề lớn về nhân sinh. Sự tách biệt là cần thiết, bởi lẽ nếu ba người này đứng cạnh nhau mà không có những khung cửa chia cắt thì chúng ta sẽ khó lòng chiêm ngưỡng được vẻ đẹp của tấm ảnh và thấm nhuần thông điệp mà nhiếp ảnh gia muốn truyền đạt.

Quy tắc về sự lặp lại

Những thông tin dễ tìm thấy ở trên mạng: Bố cục lặp lại chính là sắp xếp các đối tượng giống hệt nhau theo khoảng cách đều nhau để tạo ra các mẫu lặp đi lặp lại.

Nếu không thật sự hiểu rõ về quy tắc này, bạn rất có thể tạo ra một khung hình nhàm chán vì theo như định nghĩa bên trên, sự giống nhau tạo ra sự ổn định, thiếu điểm nhấn và dẫn tới sự nhàm chán.

Nên hiểu như thế này: Lặp lại nhưng không đồng nghĩa là giống nhau, phải có sự đa dạng ở yếu tố lặp lại (hình dạng, màu sắc, kích thước, vị trí, hướng …) và cách thức lặp.

Hãy nhìn những bàn tay ở bức ảnh bên dưới. Sự lặp lại hoạ tiết bàn tay có tạo cho bạn cảm giác choáng ngợp, ngỡ ngàng và sự hài lòng từ vô thức?

Theo đó, nhiều nhiếp ảnh gia thích lặp lại các hình dáng bàn tay trong ảnh để tạo cảm giác về sự lặp lại hay nói cách khác là đem đến cảm quan về nhịp điệu hay một chu kỳ, mà tất nhiên người xem sẽ khó lòng ý thức được. Chính việc lặp lại tạo ra sự dày đặc về mặt thông tin và gây chú ý với người xem.

Tuy nhiên, bên phía còn lại của khung hình, mặt trăng – hoàn toàn tương phản với những cánh tay. Bạn hiểu điều này chứ? Khung hình phải có điểm nhấn, phải có một yếu tố quan trọng nhất và bạn phải làm cho nó nổi bật nhất.

So với một tấm ảnh quả trứng này, thì tấm ảnh bàn tay thu hút hơn. Bởi lẽ nó giúp mắt di chuyển liên tục và, hãy tưởng tượng, mắt chúng ta di chuyển nhấp nhô như một con sóng. Chính sự ‘nhấp nhô’ ấy tạo ra nhịp điệu thị giác năng động hơn một tấm ảnh không cho đôi mắt được hoà vào nhịp điệu từ dòng thông tin. Lặp lại là bước đầu tiên để tạo ra sự hài hoà cho bố cục.

Ảnh bình thường và ảnh tốt về mặt bố cục khác nhau ở chỗ: bạn cảm nhận được sự liên tục về năng lượng và cách mắt di chuyển, cảm thấy mọi thứ gắn với nhau một cách chặt chẽ, thống nhất. Để có thể hiểu rõ ở những điều này, bạn có thể đọc Ở ĐÂY.

Kết

Mỗi kỹ thuật đều có mục đích và công dụng riêng giúp hình ảnh trở nên thú vị và hay ho. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng, kỹ thuật chỉ hiệu quả khi bạn hiểu rõ ngọn ngành về nguồn gốc và cách sử dụng. Nếu không, bạn sẽ bị vướng mắt vào những quy tắc mang tính hình thức này.

Việc học chỉ có tác dụng khi chúng ta chịu tìm tòi và đào sâu vấn đề. Đáng tiếc thay, nhiều người chỉ lướt trên cái bề mặt mà bỏ qua cơ hội chạm đến tầng sâu tri thức. Không chỉ dừng lại ở đó, việc học tập hời hợt còn khiến họ bỏ qua cơ hội khám phá những năng lực, khả năng sáng tạo bị chôn vùi của chính mình.