Trong những ý tưởng cơ bản, bố cục là cách nghệ sĩ sắp xếp các thông tin thông qua đường dẫn, hình khối, lớp cảnh hay màu sắc để giúp mắt di chuyển khắp khung hình. Từ đó, tiếp thu lượng thông tin trọn vẹn và hình dung về khung cảnh/ý tưởng tổng quát.
Mục lục
Liệu bố cục có thể kể chuyện?
Khi nhìn quanh bức ảnh trên, chúng ta thu thập được các loại thông tin, chẳng hạn như: một người đàn ông đang cầm một chiếc ô, bước đi trên bờ biển, trời đang mưa.
Vậy câu hỏi đặt ra, liệu bố cục chỉ nhằm mục đích đặt để thông tin một cách thuận mắt theo những tỷ lệ nhất định, hay có thể gợi mở điều gì hơn không?
Một số nghệ sĩ khác đã có cách tận dụng bố cục để sắp xếp thông tin để mắt di chuyển theo trình tự nguyên nhân — kết quả, từ đó có tác dụng kể chuyện.
Bố cục kể chuyện như thế nào?
Hãy cùng phân tích cách Sir Frank Bernardi Dickbee đã dẫn mắt di chuyển theo một trình tự nguyên nhân-kết quả trong bức tranh Chivalry 1885.
Khi nhìn vào bức tranh, chúng ta thấy những vùng thông tin chính kể trên:
- Hiệp sĩ và hành động cất kiếm vào vỏ
- Kẻ bị đàn áp, hoặc thua cuộc
- Cô gái bị bắt và quấy rối
Các thông tin được sắp theo theo lớp trải dài từ trên xuống và từ ngoài vào trong trong trường hình ảnh này.
Theo đó, mắt sẽ di chuyển lên xuống qua những vùng thông tin chính kể trên. Có hai cách mắt di chuyển:
Thứ nhất, nhìn từ trên xuống dưới, bắt đầu từ chỗ hiệp sĩ. Chúng ta bị thu hút bởi động tác có động năng mạnh mẽ và sự tương phản giữa hình dạng tối màu của hiệp sĩ và không gian bầu trời sáng.
Theo đó, luồng tiếp nhận thông tin sẽ đi từ: hiệp sĩ cất kiếm → kẻ thua cuộc → cô gái bị bắt và quấy rối.
Thứ hai, nhìn từ ngoài vào trong, bắt đầu từ cô gái ở tiền cảnh. Chúng ta bị thu hút của hình dạng to lớn của nhân vật và gương mặt rõ nét xuất hiện trong bức tranh.
Luồng tiếp nhận thông tin sẽ đi từ: cô gái bị bắt và quấy rối → hiệp sĩ cất kiếm (qua đường dẫn mắt) → kẻ thua cuộc.
Một điều hay ho là dù di chuyển mắt theo cách nào thì chúng ta cũng sẽ bị ‘lủng’ hay bị mất liền mạch thông tin, tạo sự nghi vấn ở một đoạn.
Đối với cách nhìn từ trên xuống dưới, chúng ta sẽ nghi vấn tại sao lại có sự kiện hiệp sĩ cất kiếm với kẻ thua cuộc nằm trên đất. Và được giải đáp bằng vùng thông tin nơi cô gái, rằng câu trả lời hợp lý cho hành động trên là nhằm mục đích giải cứu. Tạo nên một câu chuyện quen thuộc về anh hùng cứu mỹ nhân.
Đối với cách nhìn từ ngoài vào trong, chúng ta sẽ đặt nghi vấn ở nguyên nhân do đâu cô gái bị trói và lột đồ như thế, rằng điều gì sẽ xảy ra với nhân vật này. Từ đó, hình ảnh hiệp sĩ đã chiến đấu thắng kẻ thua cuộc là lời giải đáp cho nghi vấn trên. Những thắc mắc do thiếu thông tin ở lớp cảnh này sẽ được bổ sung, diễn giải bởi lớp cảnh kể tiếp.
Quan trọng, cần nhớ:
Dù rằng nhìn theo cách nào đi nữa, thì bố cục cũng đã tạo cho người xem một mạch nhìn mà từ đó chúng ta có thể kết nối lượng thông tin thu thập được thành câu chuyện, dựa trên các sự kiện có tính nhân quả.
Kết
Tóm lại, nếu biết cách sử dụng bố cục để phân bổ thông tin hợp lý và nối kết chúng thành một mạch kể mang tính nguyên nhân – kết quả, chúng ta có thể tận dụng bố cục như một công cụ để kể chuyện một cách tinh tế và hấp dẫn.
Tuy nhiên, không có sự so sánh hơn thua giữa việc dùng bố cục để kể chuyện sẽ ‘cao cấp’ hơn loại bố cục không mang tính kể chuyện. Sự tinh vi và hay ho đều nằm ở cách nghệ sĩ sắp xếp thông tin để dẫn dắt người xem đến một ý tưởng nhất định.
Bản quyền bài viết thuộc về Beyond Photography, vui lòng không sao chép, reup dưới mọi hình thức.
