Mặc dù các hình dạng trên bề mặt hình ảnh có thể trông ba chiều, nhưng chúng được sắp xếp trên một MẶT PHẲNG.
Mục lục
Nhóm các yếu tố (Grouping) trên bề mặt hình ảnh
Việc nhóm các yếu tố là một trong những cách mà các phần thông tin có thể được tổ chức thành các mẫu hình.
Các yếu tố được coi là thuộc cùng một nhóm khi chúng có hình dạng, màu sắc, độ sáng tối hoặc hướng tương tự trong trường hình ảnh. Việc phân nhóm này cũng có thể được thực hiện bằng cách so sánh tương tự: các yếu tố được nhóm lại với nhau có thể được coi là thuộc về cùng một nhóm dù chúng có hình thức khác nhau, tuy nhiên chúng vẫn có điểm chung ở một khía cạnh nào đó.
Bố cục kiểu của Piet Zwart cũng sử dụng cách nhóm các yếu tố để tạo các kết nối trực quan. Các đường chéo là một nhóm, đường dọc là một nhóm. Các hình tròn tạo thành một nhóm khác, trong khi các chữ cái riêng lẻ bên trên và bên dưới chữ O lớn tạo thành một ‘khung’ hình vuông giữ chữ O đúng vị trí.
Trong bức tranh của Georges Braque, tĩnh vật được sắp xếp thành bố cục tròn trên mặt bàn; trong khi các nhóm hình tối và sáng tạo thành các hình dạng nằm rải rác trong khung hình. Một loạt các đường chéo tiến thẳng về phía trước (phía dưới trong khung hình 2D), còn những hình tròn lặp lại và thay đổi màu sắc, hoặc có hình quả nho.
Sự tương đồng về hình dạ nối hình chữ nhật đa dạng độ sáng tối với phần nền. Nhóm được sử dụng ở đây để phá vỡ các mối quan hệ thông thường giữa các vật thể và để tạo ra các kết nối dựa trên độ sáng tối, hình dạng và hướng.
Trong tấm ảnh của Sebastian Bruno, có ba nhóm. Dễ thấy nhất là sự phân chia giữa con người và đồ vật. Về đồ vật, xét theo hình dáng, màu sắc, chúng ta thấy có sự nổi bật và lặp lại của những dây trang trí vòng cung, màu đỏ vàng. Nhóm còn lại là nhòm các hình vuông, chữ nhật của kiến trúc căn phòng, cả những vật dụng như tờ báo hay bàn ghế.
Sự phân nhóm giúp tấm ảnh trở nên sống động hơn. Căn phòng bớt nhàm chán, cứng nhắc bởi sự xuất hiện những dây treo trang trí. Và khoảnh khắc có sức sống hơn nhờ vào nhóm những người lớn tuổi. Đồng thời, sự phân nhóm cũng tạo nên sự so sánh giữa các nhóm (tính chất, hình dạng, màu sắc); góp phần đóng góp vào ý tưởng chung của hình ảnh.
Bề mặt phẳng của hình ảnh
Mặc dù các hình dạng trên bề mặt hình ảnh có thể trông ba chiều, nhưng chúng được sắp xếp trên một MẶT PHẲNG.
Hình ảnh thường được xem như cửa sổ dẫn đến ý tưởng tổng thể, và có thể xem mặt phẳng hình ảnh chỉ là một ngưỡng cửa, một nơi để bạn ‘bước qua’, dẫn vào con đường đến ‘chiều sâu’ của bức tranh.
Một nghệ sĩ có thể xử lý bề mặt phẳng để nhấn mạnh vào độ phẳng của nó. Ngược lại, nghệ sĩ có thể tạo ra cảm giác về chiều sâu, ngụ ý rằng bề mặt chỉ là một ‘tấm màn trong suốt’. Bức tranh của David Hockney chế giễu cách nhìn nhận mặt phẳng tranh của họa sĩ truyền thống thời Phục hưng này.
Nhân vật của Hockney tồn tại trong một “chiếc hộp” không gian nông nhưng có chiều sâu. Loại không gian như vầy nhắc nhở khán giả về mặt phẳng thông qua một ‘chiêu trò’ quen thuộc, cũ kỹ: nghệ sĩ cho người đàn ông đứng trước tấm thảm được vẽ.
Vào thế kỷ 20, hội họa Lập thể đánh dấu một sự thay đổi đáng kinh ngạc về việc chú trọng xử lý bề mặt tranh. Các nghệ sĩ phương Tây hàng trăm năm nay đã nhấn mạnh đến cảm giác về chiều sâu trong hội họa. Mặc dù họ rất chú ý đến sự sắp xếp của các hình thức trên bề mặt, nhưng bản thân bề mặt đó mang tính ‘tượng trưng’ nhiều hơn là hiện diện thực sự.
Xem thêm về Chủ nghĩa lập thể TẠI ĐÂY.
Có những mặt phẳng bên trong, nhỏ hơn được nhìn thấy phía sau. Những mặt phẳng này có thể song song với khung hình. Chúng có thể nghiêng một góc, hướng vào hoặc hướng ra ngoài bức tranh. Các mặt phẳng có thể thẳng hoặc cong, có thể được tạo bởi bề mặt của các vật thể hoặc bởi các chéo, đường song song hoặc đường thẳng của hướng nhìn.
Cấu trúc của các mặt phẳng bên trong đóng vai trò đóng vai trò như không gian ‘phía sau’ bề mặt bức tranh. Chúng ta thấy điều này trong bức ảnh của Eugene Atget. Ở đây, một không gian có thể được xem là có tính phức tạp như bất kỳ tác phẩm nào thuộc trường phái Lập thể, gồm các mặt phẳng chồng lên nhau, đồng thời thể hiện độ nông và sâu xen kẽ. Mỗi mặt phẳng được đặt ở một góc rõ ràng so với mặt phẳng hình ảnh của khung hình.
Đánh dấu
Một dấu hiệu đơn giản được tạo bằng cọ, bút chì hoặc bất kỳ công cụ nào khác có thể là một yếu tố quan trọng đáng ngạc nhiên trong một tác phẩm nghệ thuật thị giác. Giọt sơn mềm, ướt được tạo ra bởi một chiếc cọ, dấu phẩy nhọn được tạo ra bởi một cây bút chì, mặc dù đơn giản và dễ thực hiện, chúng có thể trở thành đơn vị cơ bản của các cấu trúc thị giác phức tạp.
Giống như nhiều viên gạch có thể được ghép lại với nhau trong một bức tranh khảm để tạo ra các mẫu phức tạp, một dấu hiệu đơn giản có thể được sử dụng như một ‘viên gạch’ trực quan. Các dấu hiệu giống nhau có thể tạo thành một nhóm nhằm thay đổi màu sắc, hướng và vị trí trong bố cục. Số ít khả năng này trở thành khuôn mẫu cho toàn bộ bố cục.
Jasper Johns đã sử dụng nét vẽ thẳng làm nền tảng cơ bản cho bức tranh của mình. Khi một dấu đủ lớn để được đọc dưới dạng chữ viết tay, nó sẽ trở thành một lời nhắc nhở rằng bản thân bề mặt đó là một vật thể, một vùng phẳng có sơn trên đó, cũng như là một cửa sổ dẫn vào một không gian ảo ảnh.
Dấu hiệu được sử dụng theo cách này có xu hướng thu hút sự chú ý vào bề mặt. Trong các tác phẩm nghệ thuật nhấn mạnh vào bề mặt, đôi khi điều quan trọng là phải sử dụng dấu để làm nổi bật.
Trong bức tranh của Roy Lichtenstein, những chấm màu nhỏ được sử dụng, những nét nhỏ và dấu gạch ngang tạo ra độ sáng tối; chúng phóng đại cho đến khi mỗi dấu trở thành một hình dạng dễ nhìn thấy.
Như thể người nghệ sĩ muốn đối đầu với người xem. Tạo nên một nghịch lý rằng nghệ thuật, theo một nghĩa nào đó, “chỉ là những đường nét trên giấy” trong khi họ lại cảm thấy thích thú đặc biệt với tất cả những hiệu ứng kỳ diệu mà dấu vết có thể tạo ra.
Carolee Schneemann tạo những dấu mũi tên, những vết màu chuyển động theo hướng của cặp đôi. Mũi tên và những vết màu khiến chúng ta chú ý vì chúng nổi vật trên một tấm ảnh đen trắng và chúng cũng trở thành khuôn mẫu cho toàn bộ 06 tấm ảnh nhỏ trong hình ảnh lớn.
Bài viết được tổng hợp, dịch và nằm trong hệ thống giáo án lớp Bố cục của Beyond Photography. Lớp mới (dự kiến) khai giảng vào 17/01/2024
Bản quyền bài viết thuộc về Beyond Photography, vui lòng không sao chép, reup dưới mọi hình thức.
