Tại sao đèn đỏ ở ngã tư sẽ buộc bạn phải dừng lái xe, còn đèn LED màu đỏ trên màn hình máy tính lại không bắt bạn phải ngừng lướt internet?
Câu trả lời là ký hiệu “đèn đỏ” được mã hóa khác nhau theo quy ước xã hội trong từng bối cảnh này.
Một thách thức lớn trong giao tiếp là đảm bảo rằng các thông điệp được giải mã theo cách chúng được dự định. Nếu một đối tượng có thể hàm ý những điều khác nhau trong các ngữ cảnh khác nhau, tùy thuộc vào mã được áp dụng, làm cách nào tôi có thể đảm bảo rằng người nhận sử dụng đúng mã ?
Ví dụ: tôi có thể cho bạn xem hình ảnh một quả táo, nhưng làm thế nào tôi có thể đảm bảo rằng bạn hiểu rằng tôi đang sử dụng quả táo để chỉ nhà sản xuất máy tính cùng tên, chứ không phải là quả táo trong Kinh thánh về tội nguyên tổ?
Điều gì sẽ xảy ra nếu hình ảnh quả táo bị chiếu sáng kém đến mức bạn thậm chí không thể phân biệt được đó là quả táo hay quả lê?
Ký hiệu hình ảnh và từ ngữ
Nhà ký hiệu học người Pháp Roland Barthes đã trả lời những loại câu hỏi này bằng cách chỉ ra cách các ký hiệu phối hợp với nhau để phân biệt ý nghĩa . Barthes quan tâm đến các quảng cáo tiếng Pháp và cách các hình ảnh kết hợp với từ ngữ.
Quan điểm của ông vẫn gây nhiều tranh cãi , nhưng điều tôi thấy hữu ích trong công việc của ông là lập luận của ông rằng từ ngữ có thể đóng hai chức năng khi kết hợp với hình ảnh (Barthes 1977: 38-40).
Từ ngữ có thể làm rõ những gì hình ảnh hiển thị hoặc có thể làm rõ ý nghĩa của nó.
Nếu các từ nêu rõ những gì hình ảnh thể hiện thì chúng sẽ phân biệt một ý nghĩa và “ neo ” nhận thức của người xem.
Nếu hình ảnh đã rõ ràng thì từ ngữ sẽ tạo nên một hàm ý và “ chuyển tiếp ” sang một cách giải thích cụ thể.
Trong cả hai trường hợp, bằng cách đặt các ký hiệu hình ảnh và từ ngữ cạnh nhau, chúng ta có thể tác động đáng kể đến loại mã mà người xem có thể áp dụng khi giải mã hình ảnh.
Ví dụ, quảng cáo giấy vệ sinh Halke của Đức.
Trong khi hình ảnh thể hiện rõ ràng sự đối lập giữa không gian công trường đầy bùn đất, tạo cảm giác khó chịu; thì ngược lại, nhà vệ sinh xuất hiện với cảm giác đối lập về sự hào nhoáng và sạch sẽ. Cùng với đó, quảng cáo chèn thêm cụm từ “Giấy vệ sinh góp phần tạo nên không gian toilet – Hakle”.
Qua việc chèn thêm từ ngữ, quảng cáo này dẫn chúng ta chuyển tiếp sang nghĩa hàm ý về chức năng của giấy vệ sinh Hakle trong việc góp phần nâng cao trải nghiệm đi vệ sinh của người dùng.
Kết hợp các loại ký hiệu khác nhau
Tuy nhiên, yếu tố định hướng không nhất thiết phải xuất hiện dưới dạng ngôn ngữ. Tôi không cần phải tạo chú thích để cho bạn biết rằng hình ảnh quả táo tượng trưng cho tội lỗi. Tôi có thể kết hợp quả táo với các dấu hiệu thị giác khác, chẳng hạn như một cặp đôi khỏa thân, một cái cây và một con rắn. Nếu bạn quen thuộc với các mã Kinh Thánh thì bạn sẽ nhận được tín hiệu.
Tương tự, âm nhạc có thể là một cách tuyệt vời để hướng dẫn nhận thức về hình ảnh. Nhạc phim đã chứng minh điều này một cách khéo léo. Đây là một thử nghiệm hữu ích cho thấy các loại nhạc khác nhau có thể thay đổi hoàn toàn ý nghĩa của hình ảnh như thế nào, mặc dù các cảnh quay hoàn toàn giống nhau.
Nói cách khác, hiệu ứng chuyển tiếp và neo có thể đạt được bằng cách xếp lớp các dấu hiệu ở các chế độ khác nhau (hình ảnh, âm thanh, lời nói, v.v.), đó là lý do tại sao các quá trình giao tiếp phức tạp cũng có thể được gọi là “ đa phương thức ” (Kress & van Leeuwen 2001: 22).
Đây thực chất là cách hoạt động của truyền thông đại chúng .
Bản quyền bài viết thuộc về Beyond Photography, vui lòng không sao chép, reup dưới mọi hình thức.
