Mục lục
Julie Blackmon
Câu tục ngữ Hà Lan “một gia đình Jan Steen” có nguồn gốc từ thế kỷ 17 và ngày nay được dùng để chỉ một ngôi nhà lộn xộn, đầy những đứa trẻ ồn ào và những buổi tụ họp gia đình ồn ào. Những bức tranh của Steen, cùng với những bức tranh của các họa sĩ thể loại người Hà Lan và Flemish khác, đã truyền cảm hứng cho những tác phẩm của Julie Blackmon.
Julie Blackmon là con cả trong gia đình có chín người con và hiện là mẹ của ba đứa con. Giống như những câu chuyện cá nhân của Jan Steen về cuộc sống gia đình được mô tả gần 400 năm trước, sự kết hợp giữa nghệ thuật và cuộc sống là một lĩnh vực mà cô đã khám phá khi chụp ảnh cuộc sống thường ngày của gia đình và cuộc sống của các chị em cùng gia đình họ.
Những hình ảnh này vừa hư cấu phóng đại vừa mang tính tự truyện cá nhân, không chỉ phản ánh cuộc sống của chúng ta ngày nay và khi những đứa trẻ lớn lên trong một gia đình lớn, mà còn vượt ra ngoài phạm vi nhiếp ảnh tài liệu để khám phá những yếu tố tuyệt vời trong cuộc sống thường ngày, cả trong tưởng tượng và thực tế. Căng thẳng, hỗn loạn và nhu cầu vừa thoát ly vừa kết nối là những vấn đề mà Julie Blackmon nghiên cứu.
Tác phẩm New Chair, 2009 – Julie Blackmon
New Chair là tấm ảnh thuộc dự án HomeGrown (2009 – 2014) phá vỡ sự hòa hợp và hỗn loạn của cuộc sống hàng ngày. Những sự kiện diễn ra trong dự án được xem xét trong bối cảnh văn hóa Mỹ và tác động của chủ nghĩa tiêu dùng.
Căng thẳng, hỗn loạn và nhu cầu vừa thoát ly vừa kết nối là những vấn đề mà tôi tìm hiểu trong tác phẩm này. Chúng ta sống trong một nền văn hóa mà vừa ‘lấy trẻ làm trung tâm’ vừa ‘ám ảnh bản thân’.
Bị cuốn vào vòng xoáy của các buổi tập bóng đá, các buổi hẹn chơi và công việc, chúng ta vẫn phải tạo ra không gian để tìm thấy chính mình. Những vấn đề này cũng như sự thay đổi thế hệ trong phong cách nuôi dạy con cái là những gì tôi cố gắng khám phá trong những bức ảnh này.
— Julie Blackmon
Vào năm 2009, tôi thực sự muốn có một chiếc ghế hình trứng. Thật nực cười. Chị em tôi luôn nói về việc chúng tôi yêu thích đồ cổ, nhưng giờ chúng tôi lại băn khoăn về việc theo đuổi phong cách hiện đại. Tôi bị giằng xé bởi cuộc trò chuyện hoàn toàn hời hợt này. Cuộc sống có thể như thế này: tất cả những gì quan trọng là khi chiếc ghế cuối cùng đã đến, mặc dù có một đứa trẻ đang ngạt thở vì giấy bóng khí.
— Julie Blackmon
Khi chụp tấm ảnh này, Julie Blacmon lấy cảm hứng từ bức tranh nổi tiếng của Norman Rockwell có tên Moving Day. Moving Day mô tả sự hòa nhập của cộng đồng ngoại ô tại Park Forest, Chicago. Những đứa trẻ tò mò nhìn nhau và có vẻ như chúng sẽ sớm trở thành bạn bè. Tuy nhiên, chúng ta tự hỏi người lớn sẽ phản ứng thế nào.
Trong khi bức tranh Moving Day mô tả sự đối lập trực diện thông qua ánh nhìn giữa hai phía đối xứng qua khung hình; thì New Chair của Julie Blackmon cũng mô tả sự đối lập thông qua ánh nhìn, nhưng là giữa luồng chú ý vào chiếc ghế mới và đứa trẻ sắp chết ngạt bị ngó lơ.
Bố cục mang tính tự sự của New Chair, 2009
Thông qua bố cục hình ảnh, chúng ta nắm bắt được sự kiện chính đang diễn ra: một chiếc ghế hình trứng hiện đại mới được giao hàng đến.
Trong sự kiện lớn toàn cảnh này, phân ra 03 sự kiện nhỏ:
- Người giao hàng đang đẩy chiếc ghế hình trứng xuống
- Đứa trẻ đang bị ngạt túi bóng bên góc phải
- Phản ứng của những nhân vật xung quanh. Trong đó, những đứa trẻ đang chăm chú nhìn vào chiếc ghế mới, không hề chú ý đến đứa trẻ đang gặp nguy hiểm. Trong khi đó, người lớn đang bị chắn tầm nhìn bởi cửa gara, không thể thấy và không phản ứng với việc đứa trẻ đang bị ngạt.
Bố cục được sắp xếp đơn giản và rõ ràng với việc phân chia hai bên trái và phải. Trong khi phần bên phải trình bày 2 sự kiện chính mang tính điều kiện, thì phần bên trái mô tả phản ứng của những người xung quanh đối với điều kiện này.
Trong khi hướng bên phải mang sự kịch tính bởi việc sắp xếp 2 sự kiện gần sát nhau nhằm mang tính so sánh. Đặc biệt, việc ‘ép sát’ đứa bé đang bị ngạt vào góc mang tính đa nghĩa. Một mặt, thể hiện vị trí khuất tầm nhìn, khó thấy của đứa bé; mặt khác, việc đặt chủ thể sát góc nhằm gia tăng sự căng thẳng về mặt hình ảnh.
Hướng bên trái của tấm ảnh bớt căng thẳng hơi bởi chỉ mô tả ánh nhìn của những đứa trẻ tập trung vào chiếc ghế hình trứng. Trong khi đó, người lớn lại bị che khuất tầm nhìn bởi cửa gara.
Tính tự sự: so sánh hai sự kiện diễn ra bên góc phải tấm ảnh New Chair, 2009
Khi nhìn vào khung cảnh, chúng ta nhận thấy được hai yếu tố môi trường quan trọng:
- Không gian: sân nhà nơi những đứa trẻ đang chơi đùa. Cuộc chơi tạm dừng lại khi chiếc ghế được giao đến.
- Thời gian: chỉ được thể hiện thông qua hình ảnh que kem tan chảy, không rõ que kem tan chảy trước khi ghế được giao đến hay khi diễn ra sự kiện cậu bé bị ngạt thở.
Tuy nhiên, vì que kem có vị trí gần cậu bé, theo nguyên tắc bố cục là rằng nhóm những chủ thể gần nhau thành một nhóm. Chúng ta có thể tạm cho rằng sự kiện que kem tan chảy và sự kiện cậu bé bị ngạt mang tính liên hệ với nhau: là rằng cậu bé đã bị ngạt một thời gian.
Mối liên hệ giữa hai sự kiện chính trong cảnh này được thể hiện qua hai chi tiết:
- Màn bọc của chiếc ghế chính là nguyên nhân khiến cậu bé bị ngạt
- Từ ‘The World” (Thế giới) nhấn mạnh tầm quan trọng. Tuy nhiên, sự kiện nào mới là quan trọng?
Từ ‘The World” được đặt tại vị trí liên thông giữa hai sự kiện, trên xe tải chở chiếc ghế và gần cậu bé (về mặt bố cục hình ảnh). Một trong những nguyên tắc của bố cục là nhóm những chi tiết, sự kiện có vị trí gần nhau thành một nhóm.
Vậy, từ “The World” nên thuộc nhóm sự kiện nào, chiếc ghế được chuyển đến hay cậu bé đang bị ngạt?
Từ đây, dẫn ra câu hỏi quan trọng, gợi lên chủ đề chung của cả hình ảnh, liệu sự kiện nào nên được chú ý hơn trong cảnh này: chiếc ghế hay cậu bé? Đứa trẻ con hay sở thích cá nhân nên được xem trọng trong hoàn cảnh này, trong khi màn bọc từ chiếc ghế ‘sở thích cá nhân’ là nguyên nhân gây nên sự kiện nguy hiểm cho đứa trẻ?
Tính tự sự: Phản ứng của nhân vật
Từ sự kiện mang tính điều kiện bên góc phải, Julie Blackmon cho chúng ta thấy phản ứng của những nhân vật còn lại.
Trong khi những đứa trẻ tập trung vào chiếc ghế thu hút, mới lạ; thì người lớn đang bận ‘chuẩn bị đón’ chiếc ghế mới vào nhà, thay thế cho chiếc ghế cũ kỹ với kiểu dáng cổ điển.
Hành động này, được ‘đóng băng’ trong tấm ảnh, vô tình khiến người lớn không thể nhìn thấy cảnh tượng đứa bé đang bị ngạt. Tạo nên câu hỏi lớn cần giải đáp, liệu người lớn có cứu được đứa trẻ đang bị ngạt hay không?
Chuỗi sự kiện được kể từ bố cục tấm ảnh New Chair, 2009
Thông qua sự sắp xếp bố cục dàn trải từ phải qua trái (hoặc trái qua phải), chúng ta tóm tắt được chuỗi diễn biến như sau:
- Chiếc ghế mới hiện đại hình trứng đang được giao đến thay cho chiếc ghế cũ kỹ
- Những đứa trẻ dừng việc chơi đùa và tập trung vào chiếc ghế hình trứng
- Đứa bé trai bị ngạt bởi màn bọc của chiếc ghế mới
- Người lớn đang mở gara đón chiếc ghế mới và bị che khuất tầm nhìn
Màu sắc góp phần trong cách tự sự
Khi nhìn vào ảnh, người xem sẽ dễ chú ý chiếc ghế trứng màu đỏ, ghế vàng trước nhà và trang phục của các đứa bé (đang nhìn chiếc ghế) cùng một số đồ chơi nổi bật trên không gian (trung tính). Nghịch lý thay, đứa bé bị ngạt ở góc đang cần cứu giúp thì lại gần như hoà vào nền, ít ai để ý vì mọi sự tập trung đều đổ dồn vào chiếc ghế mới.
Tóm lại
Dù không thể kể được một câu chuyện hoàn chỉnh với 3 phần: mở – thân – kết, tuy vậy tính tự sự vẫn được Julie Blackmon truyền tải rõ ràng qua bố cục 2 phần: hoàn cảnh điều kiện – phản ứng. Và tính tự sự được bổ sung, đào sâu hơn bởi sự tham gia của màu sắc.
Và vì thế, cái hay của sự ‘thiếu thốn’ hồi kết câu chuyện bởi giới hạn của tấm ảnh đơn lại là một điều kiện lý tưởng để cho chúng ta – người xem, tham gia vào việc kể hồi kết câu chuyện này thông qua những điều kiện mang tính tự sự mà Julie Blackmon đã làm ra.
Bản quyền bài viết thuộc về Beyond Photography, vui lòng không sao chép, reup dưới mọi hình thức.
