Đôi nét về dự án Inventing My Father – Diana Markosian
Về tổng thể, dự án kể về cuộc tìm kiếm người cha mất tích của nhiếp ảnh gia Diana Markosian từ Armenia, đến Nga và Hoa Kỳ thông qua những bức ảnh gia đình, kỷ niệm và cuộc đoàn tụ cuối cùng với cha mình.
Xem toàn bộ dự án TẠI ĐÂY.
Trong hầu hết cuộc đời tôi, cha tôi chẳng là gì hơn một hình cắt ra trong album ảnh gia đình. Một lỗ hổng trống rỗng. Một lời nhắc nhở về những gì không có ở đó.
Tôi có một vài ký ức thời thơ ấu về ông. Trong một ký ức, chúng tôi cùng nhau khiêu vũ trong căn hộ nhỏ của mình ở Moscow. Trong một ký ức khác, ông sắp rời đi. Cha tôi có thể biến mất trong nhiều tháng liền. Sau đó, bất ngờ, ông trở về nhà. Cho đến một ngày, đến lượt chúng tôi rời đi.
Năm đó là năm 1996. Mẹ tôi đánh thức tôi dậy và bảo tôi thu dọn đồ đạc. Bà ấy nói rằng chúng tôi sẽ đi du lịch, và sáng hôm sau chúng tôi đã đến ngôi nhà mới của mình ở California.
Chúng tôi không bao giờ nói lời tạm biệt với cha tôi. Đối với mẹ tôi, giải pháp để quên ông rất đơn giản. Bà cắt hình ảnh của ông ra khỏi mọi bức ảnh trong album gia đình. Nhưng những lỗ hổng đó khiến tôi khó quên ông hơn. Tôi thường tự hỏi sẽ như thế nào nếu có một người cha. Tôi vẫn tự hỏi.
Phân tích cấu trúc câu chuyện trong dự án Inventing My Father
Đầu tiên, bài viết sẽ giới thiệu sơ lược về cấu trúc truyện kể. Thông thường, một câu chuyện kể sẽ theo cấu trúc 3 hồi: mở – thân – kết; gồm 4 phần chính: Thiết lập , Hành động khởi đầu , Cao trào và Hoá giải. Bên cạnh đó, cấu trúc truyện kể còn có thể được thêm một phần phụ đó là Sự kéo dài.
Trong đó:
- Thiết lập: giới thiệu bối cảnh sự kiện, giới thiệu chủ đề chính
- Hành động khởi đầu: sự chuyển biến dẫn đến sự bắt đầu chuỗi sự kiện
- Cao trào: đỉnh điểm
- Hoá giải: kết quả của hành động/ mâu thuẫn được nói đến ở phần cao trào
- Kéo dài: sự kéo dài thời lượng nhằm mục thêm thông tin hoặc tăng sự kích thích hồi hộp
Đọc thêm bài viết Narrative Photography VS Storytelling Photography (Phần 03): Thời Gian
Mở đầu: Giới thiệu về sự chia cách và hình ảnh người cha xa lạ
Ở phần đầu của dự án, nhiếp ảnh gia Diana Markosian chọn lọc những hình ảnh cảnh quan yên ắng, mang vẻ đơn độc và xa lạ, gợi ý về sự ra đi và sự trở về; bên cạnh hình ảnh gia đình và ảnh chân dung người cha mờ nhoè.
Đặc biệt, hai hình ảnh cảnh quan mở đầu: hình 1. bàn ăn trong căn nhà của người cha và hình 2. con đường, mang tính nước đôi. Hai hình ảnh vừa gợi lên sự trống vắng xa cách vừa khẳng định về sự gặp lại của hai cha con.
Đặc biệt, hình ảnh chụp gia đình đầy đủ thành viên từ quá khứ lại là tấm ảnh màu duy nhất trong cả dự án; tạo sự tương phản giữa quá khứ và hiện tại. Sự chọn lựa này của nhiếp ảnh gia Diana Markosian đi ngược với cách thể hiện thông thường trong những sản phẩm văn hoá hình ảnh: hiện tại rõ ràng rực rỡ đầy màu sắc và hình ảnh đen trắng đại diện cho quá khứ, sự gợi nhớ.
Việc đảo ngược này như thể nói rằng hình ảnh người cha chỉ tồn tại trong ký ức, trí nhớ của nhiếp ảnh gia Diana Markosian. Trong khi con người hiện tại lại được thể hiện mờ nhoè, kém rõ ràng.
Khởi đầu hành động: Nỗ lực tìm kiếm
Trong phần này của cấu trúc, nhiếp ảnh gia Diana Markosian bắt đầu sự chuyển biến cho câu chuyện bằng nỗ lực tìm con của người cha, cộng hưởng với nỗ lực tìm cha của cô. Từ đây, câu chuyện về sự gặp mặt giữa nhiếp ảnh gia Diana Markosian bắt đầu; mở ra những mâu thuẫn nội tâm hình thành cốt truyện.
Sự chuyển tiếp giữa phần mở đầu và phần khởi đầu hành động được thể hiện qua hình ảnh ngôi nhà (đây là ngôi nhà người cha đang ở, cũng là ngôi nhà nơi cha mẹ nhiếp ảnh sống sau khi họ kết hôn). Không chỉ làm nhiệm vụ chuyển tiếp, hình ảnh ngôi nhà gợi ý về mâu thuẫn mạnh mẽ trong nội tâm của Diana Markosian: sự có mặt và vắng mặt của người cha.
Chú thích tấm ảnh: Nhưng ông ấy không ở đó. Ông vẫn ở đó, trong cùng ngôi nhà mà bố mẹ tôi sống sau khi họ kết hôn.
Với 4 hình ảnh tiếp theo, nhiếp ảnh gia Diana Markosian diễn tả sự tìm kiếm qua hành động, đoạn phim gợi về ký ức gia đình và những hình ảnh, giấy báo.
Sau cùng, hình ảnh kết của phần này gợi về sự gặp mặt (thông qua từ ‘return’) của hai cha con sau thời gian dài xa cách – một sự xác nhận chính thức để chuyển biến sang tình huống tiếp theo; tạo ra sự hấp dẫn và bí ẩn. Thông qua đó kích thích sự tò mò của người xem về diễn biến.
Bên cạnh đó, việc kéo dài thời lượng thông qua 6 tấm ảnh nói về cuộc tìm kiếm nhằm thể hiện độ dài thời xa xa cách giữa hai cha con và nỗ lực tìm lại nhau của họ qua thời gian.
Cao trào: Mâu thuẫn nội tâm
Mở đầu phần cao trào là hình ảnh chân dung người cha bị khuất trong bóng tối, không nhìn rõ khuôn mặt. Hình ảnh này đặt ra mâu thuẫn: tại sao nhiếp ảnh gia Diana Markosian lại chọn hình ảnh người cha bị bóng tối che khuất là hình ảnh mở đầu cho sự kiện gặp lại sau nhiều năm xa cách?
Điều này gây nên sự ‘nhức nhối’ va đập giữa nỗ lực tìm kiếm lẫn nhau của hai cha con được nói đến ở phần trước và, trái ngược với điều chúng ta (người xem) mong đợi về niềm vui, sự hạnh phúc khi gặp mặt, thì nhiếp ảnh gia Diana Markosian lại tạo nên ‘cú quay xe’ bởi vì hình ảnh này mô tả sự ‘vắng mặt’ của người cha dù rằng ông ấy đang xuất hiện ngay trước mắt cô.
Từ đó, kích lên câu hỏi liệu rằng việc gặp lại cha sau nhiều năm xa cách có giúp ích trong việc chữa lành vết thương do thiếu sự chăm sóc của cha?
Trong những hình ảnh tiếp theo, chúng ta được chứng kiến sự kết nối giữa nhiếp ảnh gia Diana Markosian và cha của mình. Tuy vậy, những hình ảnh này không quá sôi nổi hào hứng, mà mang một âm hưởng trầm lặng.
Cách đây không lâu, bố tôi đã sinh thêm một đứa con nữa. Tôi nên vui mừng cho ông ấy, nhưng xem cách ông chơi với đứa trẻ, tôi cảm giác như vết thương bị châm chích.Có những lúc ông có vẻ cởi mở hơn một chút. Giống như đêm ông chia sẻ về thơ với tôi, hay buổi tối ở nhà hát giao hưởng khi ông lén mang theo sôcôla. Chúng tôi đã ăn chúng trong bóng tối. Nhưng rồi đột nhiên, ông không còn ở đó nữa, như thể những khoảnh khắc đó chưa từng tồn tại.
Bao bọc bởi phần tối (shadow), những hình ảnh này gợi lên như một ký ức, hay một giấc mơ nào đó. Như thể toàn bộ sự kiện chỉ là hình ảnh mộng mị trong tâm trí của nhiếp ảnh gia Diana Markosian.
Kéo dài mâu thuẫn
Nhiếp ảnh gia Diana Markosian lựa chọn đặt hai hình ảnh này cạnh nhau, và tiếp diễn sau phần mâu thuẫn nội tâm, như thể để kể về ‘khoảng cách’ vô hình tồn tại giữa hai cha con: rất gần mà cũng rất xa.
Kết thúc: Hoá giải
Tấm ảnh kết thúc này như lời tuyên bố của nhiếp ảnh gia Diana Markosian cho toàn bộ hành trình gặp mặt cha mình, nhằm tìm lại tình cảm gia đình trống vắng sau nhiều năm dài. Là rằng, hành trình này vẫn sẽ tiếp tục như thế, một cái kết để lửng.
Kết
Dự án Inventing My Father của nhiếp ảnh gia Diana Markosian là một ví dụ điển hình cho thấy cách triển khai cấu trúc câu chuyện trong việc kể câu chuyện bằng chuỗi ảnh. Câu chuyện được kể với cấu trúc rõ ràng, mạch lạc gồm 3 phần chính: mở – thân – kết.
Đặc biệt, tựa đề “Inventing My Father” (Kiến tạo ra hình ảnh người cha) cũng góp phần gợi ý về kết thúc của câu chuyện, là rằng hình ảnh người cha vẫn mãi là một hình bóng tưởng tượng trong tâm trí nhiếp ảnh gia Diana Markosian, một hình ảnh để cô không ngừng theo đuổi. Một người cha ‘lý tưởng’ và thân quen. Trong khi đó, người cha hiện thực mà cô có dịp gặp mặt dường như không mang lại cảm giác thân thuộc của gia đình mà nhiếp ảnh gia luôn tìm kiếm.
Bản quyền bài viết thuộc về Beyond Photography, vui lòng không sao chép, reup dưới mọi hình thức.
